عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي درباره نحوه استفاده از درآمد نفت با اشاره به مشاوره 7 برنده نوبل اقتصاد براي بهبود اقتصاد روسيه به گورباچف گفت، داگلاس نورث يكي از اين اقتصاددانان توصيه كرد كه به توصيه هيچ يك از اقتصاددانان توجه نشود.

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روابط عمومي موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني، فرشاد مومني در ميزگرد درآمدهاي ارزي در اين موسسه افزود: متاسفانه برخي استادان با تمام احترامي كه براي آنها قايل هستم، دچار كوتاه نگري شده و توصيه مي‌كنند كه درآمدهاي ارزي را آن گونه خرج نكنند و اين گونه خرج كنند، در حالي كه اصل خرج كردن اين درآمدها نادرست است.
استاد دانشگاه علامه طباطبايي افزود: با توجه به اين كه جامعه با انبوهي از تصلب ساختارها مواجه است، گفت: بايد متفكران جامعه بگويند كه در اين شرايط چه كار كنيم و دچار كوتاه‌نگري نشوند، بلكه منافع بلند مدت را در نظر گيرند.
مومني تصريح كرد: سرچشمه سوء تفاهم ها به يك مشترك لفظي به نام اقتصاد بر مي‌گردد كه در سه سطح تحليلي خرد، كلان و توسعه در سه افق كوتاه، ميان و بلند مدت مسايل اقتصادي بايد ديده شود.

* تخصيص بهينه منابع مشكل اقتصاد است

استاد دانشگاه علامه طباطبايي تصريح كرد: تخصيص بهينه منابع يكي از چالشهاي كشور است.
مومني كوتاه نگري ، شتابزدگي و علم گريزي در تصميمات را از مشكلات اصلي دانست و گفت: مطالعات نشان مي‌دهد كه آثار علم گريزي در درازمدت مخرب‌تر از آثار كوتاه مدت است.
مومني تصريح كرد: اقتصاددانايي محور نبايد دچار اختلاف شود.
وي گفت: متاسفانه ما به صورت نهادي دچار مشكل مسوليت گريزي هستيم.
استاد دانشگاه علامه طباطبايي كانون آسيب‌پذيري اقتصاد كشور را 4 نكته ذكر كرد و گفت: در شرايط اقتصاد رانتي، فساد مالي همزاد هر نوع فعاليت اقتصادي مي شود، انواع نابرابريها گسترش پيدا مي‌كند، بخشهاي مولد مقهور بخش غير مولد مي‌شود و ريسك‌پذيري بخش كشاورزي از بخش صنعت بيشتر مي‌شود.
وي گفت: كشور هلند با وجود سابقه 500 سال استعمارگري ، منابع زيرزميني در حد صفر دارد، ولي با كار و تلاش در 15 سال گذشته هموار جزء قدرتهاي درجه يك يا دو اقتصاد جهان بوده است.
مومني افزود: شكوفايي درآمدي در هلند در شرايطي كه براي آن زحمتي كشيده نشده است، «بيماري» ناميده مي‌شود و اين هوشمندي عالمان آن كشور را نشان مي‌دهد ، در حالي كه در طرز تلقي ما « پول بادآورده» گرامي داشته مي‌شود.
وي با ذكر خاطره‌اي گفت: در زمان گورباچف رييس جمهور وقت شوروي سابق 6-7 نفر اقتصاددان برنده نوبل براي ارايه راهكار دعوت شده بودند كه هر كس يك توصيه مي‌كرد، يكي گفت قيمت‌ها آزاد شود، يكي گفت كامپيوتر زياد شد و ... ولي داگلاس نورث گفت، توصيه مي‌شود به سفارش هيچ يك از اين آقايان توجه نشود، زيرا مسئله توسعه بسيار پيچيده است.
مومني گفت: بر اساس مطالعه نورث از تاريخ 10 هزار ساله تاريخ بشري، پديده توسعه اقتصادي يك استثناء است و اصل بر توسعه نيافتگي است و ملت‌هاي اندكي به توسعه مي‌رسند.

* درآمد نفتي يك ابزار است

مومني معتقد است، درآمدهاي نفتي حكم يك ابزار دارد و خود ابزار حسن و قبح ذاتي ندارد، بلكه مهم اين است كه چه كسي و با چه هدفي از ابزار استفاده كنند.
وي گفت: اين كه با درآمد نفتي چه كنيم محصول نظام برنامه‌ريزي است و نه محصول تراوش ايده‌ها.
مومني معتقد است، اصول راهنماي عملي براي دولت بايد به اصطلاح قبل از مرگ سهراب تهيه و در مقياس‌هاي ملي مطرح شود.

* 95 درصد بنگاه‌هاي كشور كوچك‌اند

مومني تصريح كرد: در 50 سال گذشته 95 درصد بنگاه‌هاي اقتصادي كشور كوچك بوده‌اند، آيا واقعا كمبود بنگاه كوچك مشكل است، در عمل بنگاه‌هاي كوچك موجود به سمت ارتقاء مقياس حركت نكرده‌اند و 98 درصد بنگاه‌هاي كوچك ارتقاء وضعيت پيدا نكرده‌اند.
مومني تصريح كرد: بر اساس مطالعه مركز پژوهش‌هاي مجلس حتي در كشورهاي توسعه يافته 50 تا 70 درصد بنگاه‌هاي كوچك نمي‌توانند، ادامه فعاليت دهند، زيرا طيف وسيعي از ملاحظات براي ادامه كار آنها لازم است.
مومني با اشاره به سياستهاي دولت در خصوص بنگاه‌هاي كوچك گفت: ضرورت هماهنگي سياستها در اين خصوص وجود دارد.
مومني گفت: در طي 10 سال گذشته نسبت پس‌انداز به توليد ناخالص داخلي GDP‌ بين 25 تا 37 درصد بوده است، در حالي كه نسبت تشكيل سرمايه در اين مدت همواره كمتر از 7 درصد بوده است.
وي گفت: اين در حالي است كه بر اساس نظريه سنتي توسعه، اگر در يك كشور 3 سال پياپي پس‌انداز ملي 11 درصد رشد كند، آن كشور بايد جهش اقتصادي پيدا كند.
مومني با اشاره به گزارش اقتصادي سال 2006 و 2007 بانك جهاني گفت: در فضاي كسب و كار كشورها، 90 درصد عوامل ناامني به طرز سياستگذاري و اجراي دولتها بر مي‌گردد. پس مسئله اين است كه چرا ما نمي‌توانيم از منابع مالي درست استفاده كنيم.
وي گفت: 28 درصد سهم نااطميناني در فضاي كسب و كار به خاطر تغييرات پياپي دولتها، حدود 30 درصد عوامل به خاطر سياستهاي دولتها و 19 درصد عوامل بخاطر محدوديت‌هاي اجرايي دولتهاست.
وي گفت: در اين ميان مسئله فساد مالي و عدم شفافيت 10درصد عوامل است كه دولتها بر هم زننده فضاي كسب و كار هستند.
مومني گفت: 10 پاراداكس در مورد محورهاي توسعه كشورهاي در حال توسعه است كه مهمترين محدوديت اين كشورها منابع مالي است، اما مطالعات گريفين نشان مي‌دهد كه نسبت پس‌انداز به GDP در اين كشورها نسبت به توسعه يافته‌ها دو برابر است، اما در استفاده از منابع، پراسراف‌تر هستند.


* 5/58 درصد جمعيت فعال كشور هيچ نقشي در توليد ملي ندارند

مومني گفت: بر اساس سند برنامه اول توسعه در سال 1368 از كل جمعيت فعال آن زمان 40 درصد آنها هيچ نقشي در توليد ملي ندارند، در حاليكه اين رقم در اسناد مقدماتي برنامه چهارم به 53 درصد رسيده و دو سه هفته پيش مركز آمار ايران گزارش داد 5/58 درصد جمعيت فعال كشور هيچ نقشي در توليد ملي ندارند.
وي گفت: ما از نظر ادعا گوش فلك را كر مي‌كنيم كه توسعه انسان محور است ولي كسي اعتراض نمي‌كند كه چرا 5/58 درصد جمعيت نقشي در توليد ملي نداشته باشند.
مومني گفت: تا توجيه كارشناسي درست انجام نشود، هيچ تصميم جدي در مورد مازاد منابع درآمد نفتي نبايد گرفته شود.
وي گفت: اهداف برگزيده بايد بر محور ظرفيت جذب اقتصاد كشور ساماندهي شود، در زمان جنگ تحميلي كه در نخست وزيري بودم بحث ظرفيت جذب اقتصاد مطرح بود، الان وضعيت تخصيص منابع بايد مطالعه شود.
مومني گفت: در چنين شرايطي رفتن به سمت برنامه‌هاي جاه طلبانه خطاست، منشاء آن هم منابع ارزي موجود است، در حالي كه اصلا كمبود منابع مالي مطرح نيست.
وي گفت: تنگناي اصلي اقتصاد بايد شناسايي شود، براي حداقل كردن آسيب اقتصادي بايد طراحي لازم صورت گيرد و بايد جلوي وقوع اتفاقات منفي درازمدت را بگيريم.